Ağız kanserleri; dudak, dilin ağız içerisinde kalan bölümü, diş etleri, yanak mukozası, ağız tabanı ve sert damak gibi oral kavite dokularından gelişebilen kötü huylu tümörlerdir.
Ağız kanserlerinin tamamını önlemek mümkün değildir. Bununla birlikte tütün kullanımından uzak durmak, alkol tüketimini azaltmak, ağız-diş sağlığına dikkat etmek ve iyileşmeyen ağız içi değişikliklerini erken değerlendirmek hastalık riskinin azaltılması ve erken tanı açısından önem taşır.
Ağız Kanseri Nedir?
“Ağız kanseri” veya oral kavite kanseri, ağız boşluğunun farklı bölgelerinden gelişen malign tümörleri ifade eder.
Ağız boşluğu; dudakların iç yüzü, yanak mukozası, diş etleri, ağız tabanı, sert damak ve dilin ağız içerisinde kalan ön bölümünü kapsar.
Ağız Kanserlerinden Nasıl Korunabiliriz?
Hiçbir yöntem ağız kanserini yüzde 100 önleyemez. Ancak bazı değiştirilebilir risk faktörlerinin ortadan kaldırılması hastalık riskini belirgin ölçüde azaltabilir.
Sigara Ağız Kanseri Riskini Artırır mı?
Evet. Tütün kullanımı ağız boşluğu ve diğer baş-boyun kanserleri için en iyi tanımlanmış değiştirilebilir risk faktörlerinden biridir.
Risk yalnız klasik sigarayla sınırlı değildir. Puro, pipo ve dumansız tütün ürünleri de kanserojen maddelere maruziyet oluşturabilir.
Tütünün kullanım süresi ve miktarı arttıkça risk de genel olarak artar. Tütün kullanımının bırakılması ise zaman içerisinde ağız ve baş-boyun kanseri riskini azaltır.
Alkol Ağız Kanseri Riskini Artırır mı?
Alkol tüketimi ağız boşluğu ve diğer baş-boyun kanserleri için bağımsız bir risk faktörüdür.
Genel olarak tüketim miktarı arttıkça risk yükselir.
Kötü Ağız Hijyeni Ağız Kanserine Neden Olur mu?
Ağız ve diş sağlığının kötü olması ile oral kanser riski arasında ilişki bildiren çalışmalar vardır. Ancak bu ilişki sigara ve alkolde olduğu kadar açık ve doğrudan kurulmuş değildir.
Diş eti hastalıkları, eksik veya çürük dişler, ağız içindeki enfeksiyonlar ve kötü hijyen aynı zamanda tütün ve alkol kullanımı gibi başka risk faktörleriyle de birlikte bulunabilir.
Buna rağmen düzenli diş fırçalama, diş arası temizliği, diş hekimi kontrolleri ve ağız içindeki yaraların nedeninin düzeltilmesi genel ağız sağlığının önemli parçalarıdır.
Protez Dişler Ağız Kanseri Yapar mı?
İyi oturmayan protezler ağız mukozasında sürtünme, yara ve kronik rahatsızlık oluşturabilir.
Böyle bir durumda protezin düzeltilmesi gerekir. Ancak “protez vuruyorsa kanser yapar” şeklinde doğrudan bir nedensellik kurulması güncel bilimsel kanıtlarla desteklenmez.
Benzer şekilde keskin kırık diş veya dolgu kenarı ağız mukozasını sürekli travmatize ediyorsa düzeltilmeli ve oluşmuş yaranın iyileşip iyileşmediği izlenmelidir.
HPV Ağız Kanserine Neden Olur mu?
İnsan papilloma virüsü yani HPV bazı baş-boyun kanserlerinin gelişiminde rol oynayabilir.
Ancak burada ağız boşluğu ile orofarenksi birbirinden ayırmak gerekir.
HPV aşısının rolü nedir?
HPV aşısı HPV-16 ve HPV-18 dahil yüksek riskli HPV tiplerine bağlı enfeksiyonların önemli bölümünü önleyebilir.
HPV enfeksiyonunun azaltılması, özellikle HPV ilişkili kanserlerden korunma açısından önemlidir.
Ağız İçinde Siğil Benzeri Lezyon Görülürse Ne Yapılmalı?
Ağız içerisinde papillomatöz veya siğil benzeri görünümde çeşitli benign lezyonlar gelişebilir.
Her siğil benzeri lezyon kanser değildir ve her HPV enfeksiyonu maligniteye dönüşmez.
Ancak yeni gelişen, büyüyen, tekrarlayan veya tanısı net olmayan lezyonların muayene edilmesi uygundur.
Ağız İçindeki Beyaz veya Kırmızı Lekeler Neden Önemlidir?
Ağız mukozasında çok sayıda benign nedenle beyaz veya kırmızı alan gelişebilir.
Ancak açıklanamayan ve kalıcı bazı beyaz veya kırmızı plaklar oral potansiyel malign bozukluklar kapsamında değerlendirilebilir.
Ağız Kanserinin Erken Belirtileri Nelerdir?
Ağız İçindeki Yara Kaç Gün Geçmezse Önemlidir?
Isırma, sıcak yiyecek, aft veya başka basit nedenlerle oluşan ağız yaralarının önemli bölümü kısa sürede iyileşir.
Buna karşılık nedeni açıklanamayan, yaklaşık 2–3 hafta içinde iyileşmeyen ağız yarasının değerlendirilmesi uygundur.
- Yaranın giderek büyümesi,
- Sert tabanlı veya düzensiz kenarlı olması,
- Kendiliğinden kanaması,
- Aynı bölgede sürekli tekrarlaması,
- Dil hareketinde kısıtlılık oluşturması,
- Boyunda kitleyle birlikte bulunması,
- Açıklanamayan kilo kaybı,
- Tütün veya yoğun alkol kullanım öyküsüyle birlikte olması.
Ağız İçindeki Geçmeyen Yaraya Hangi Doktor Bakar?
İlk değerlendirme lezyonun bulunduğu bölgeye ve sağlık sistemine göre diş hekimi, ağız-diş-çene cerrahisi veya Kulak Burun Boğaz uzmanı tarafından yapılabilir.
Baş-boyun bölgesinin diğer yapılarıyla ilişkili şüphe bulunuyorsa KBB değerlendirmesinde ağız boşluğuyla birlikte boğaz, dil kökü, boyun lenf nodları ve gerektiğinde endoskopla görülebilen diğer bölgeler de incelenebilir.
Kesin tanı gereken şüpheli lezyonlarda uygun bölgeden biyopsi alınarak histopatolojik inceleme yapılır.
Ağız İçini Düzenli Kontrol Etmek Yararlı mı?
Düzenli ağız ve diş kontrolleri ağız sağlığının korunması açısından yararlıdır.
Kişinin zaman zaman dil, dudak, diş eti ve ağız mukozasında yeni gelişen belirgin bir yara, şişlik veya renk değişikliği olup olmadığını fark etmesi de erken başvuruyu sağlayabilir.
İzmir'de Geçmeyen Ağız İçi Lezyonları Nasıl Değerlendirilir?
Ağız içerisinde iyileşmeyen yara, açıklanamayan beyaz veya kırmızı plak, dilde kitle ya da başka kalıcı bir değişiklik bulunduğunda lezyonun nedeni klinik olarak değerlendirilmelidir.
Prof. Dr. Raşit Midilli tarafından yapılabilecek KBB ve baş-boyun değerlendirmesinde ağız boşluğu, dil, ağız tabanı, tonsiller, orofarenks ve boyun yapıları birlikte incelenebilir.
Şüpheli bir lezyon bulunduğunda yalnız görüntüsüne bakarak kesin tanı konulmaz. Lezyonun özelliklerine göre takip, ek inceleme veya biyopsi ve histopatolojik değerlendirme gerekebilir.
Sonuç: Ağız Kanserinden Korunmada En Önemli Adımlar Nelerdir?
- Sigara ve diğer tütün ürünlerini kullanmamak,
- Alkol tüketimini azaltmak veya kullanmamak,
- Özellikle tütün ve yoğun alkol birlikteliğinden kaçınmak,
- Ağız ve diş sağlığını korumak,
- Vuran protez, kırık diş veya kronik travma kaynaklarını düzeltmek,
- Uygun yaş ve koşullarda HPV aşısı konusunda güncel önerileri dikkate almak,
- Geçmeyen ağız yaralarını ve kalıcı beyaz-kırmızı lezyonları ihmal etmemek.
Risk faktörlerinden uzak durmak riski azaltabilir ancak hiçbir önlem ağız kanserini tamamen engellemez.
Bu nedenle korunma kadar şüpheli bir değişikliğin erken fark edilmesi ve değerlendirilmesi de önemlidir.
Prof. Dr. Raşit Midilli'nin iletişim ve muayene bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi için hekim değerlendirmesi gereklidir.