KBB • BİLGİ
01 Bilgilendirici İçerik Prof. Dr. Raşit Midilli
Larinks • Ses Telleri • Baş ve Boyun

Gırtlak kanseri veya larinks kanseri, ses tellerini ve ses tellerinin üst veya alt bölümlerini içeren larinks dokularında gelişen kötü huylu tümörlerin genel adıdır. Hastalığın oluşturduğu belirtiler, yayılma şekli ve uygulanabilecek tedaviler tümörün larinksin hangi bölümünden başladığına göre değişebilir.

Özellikle ses tellerinden başlayan tümörler küçük boyutlarda dahi ses kısıklığı oluşturabildiğinden daha erken fark edilebilir. Bununla birlikte ses kısıklığının çok sayıda kanser dışı nedeni vardır ve kesin tanı ancak KBB değerlendirmesi ve gerektiğinde biyopsiyle konulur.

Kısaca: Gırtlak kanserinin en sık tipi skuamöz hücreli karsinomdur. Tütün ve yoğun alkol kullanımı temel risk faktörleri arasındadır. Uzun süren açıklanamayan ses kısıklığı önemli belirtilerden biridir. Tedavi ise hastalığın yeri ve evresine göre cerrahi, radyoterapi, kemoradyoterapi veya bunların kombinasyonlarını içerebilir.

Gırtlak Kanseri Nedir?

Gırtlak veya tıbbi adıyla larinks, dil kökü ile soluk borusu arasında bulunan ve ses tellerini barındıran anatomik yapıdır.

Larinks yalnız ses üretiminden sorumlu değildir. Solunum sırasında hava yolunun açık kalmasına ve yutma sırasında yiyecek ve sıvıların hava yoluna kaçmasının önlenmesine de katkı sağlar.

Bu bölgede gelişen kötü huylu tümörler genel olarak larinks veya gırtlak kanseri olarak adlandırılır.

Gırtlak Kanseri En Sık Nerede Başlar?

Larinks anatomik olarak üç ana bölgeye ayrılır: supraglottis, glottis ve subglottis.

Glottik Kanser Gerçek ses tellerinin bulunduğu bölgeden gelişir. Ses değişikliği erken ortaya çıkabileceğinden erken fark edilebilir.
Supraglottik Kanser Ses tellerinin üzerindeki epiglot ve komşu yapılardan kaynaklanır. Boyun lenf nodlarına yayılma eğilimi glottik erken tümörlere göre daha yüksektir.
Subglottik Kanser Ses tellerinin altındaki larinks bölümünden gelişir. Primer subglottik kanserler diğer iki bölgeye göre daha nadirdir.
Birden Fazla Bölge Daha büyük tümörler larinksin birden fazla anatomik bölümünü birlikte etkileyebilir.

Güncel epidemiyolojik verilerde larinks kanserlerinin çoğu glottik, yani ses tellerinin bulunduğu bölgeden başlar.

Gırtlak Kanserinin En Sık Tipi Hangisidir?

Larinks kanserlerinin çok büyük bölümü skuamöz hücreli karsinom tipindedir.

Bu kanserler larinksin iç yüzünü örten yassı epitel hücrelerinden gelişir.

Bununla birlikte “diğer tipler hiç görülmez” demek doğru değildir. Larinkste daha nadir olarak tükürük bezi kökenli tümörler, nöroendokrin tümörler, kıkırdak kökenli maligniteler ve farklı histolojik kanserler de gelişebilir.

Gırtlak Kanseri Neden Olur?

Tek bir kişide gırtlak kanserinin neden geliştiğini çoğu zaman kesin olarak belirlemek mümkün değildir.

Bununla birlikte hastalığın gelişme olasılığını artıran bazı risk faktörleri iyi bilinmektedir.

Tütün Kullanımı Sigara, puro, pipo ve diğer tütün ürünleri larinks kanseri için en önemli değiştirilebilir risk faktörleri arasındadır.
Yoğun Alkol Kullanımı Uzun süreli ve yoğun alkol tüketimi larinks ve diğer baş-boyun kanserleriyle ilişkilidir.
Tütün ve Alkol Birlikteliği İki risk faktörünün birlikte bulunması baş-boyun kanseri riskini daha da artırabilir.
Mesleki Maruziyetler Bazı endüstriyel ve mesleki kimyasal maruziyetler artmış riskle ilişkili olabilir.
Sigara veya alkol kullanmayan kişide de larinks kanseri görülebilir. Risk faktörlerinin bulunmaması hastalığın gelişmeyeceğini garanti etmez.

HPV gırtlak kanserine neden olur mu?

HPV bazı baş-boyun kanserleriyle ilişkilidir. Ancak yüksek riskli HPV'nin güçlü ve yerleşik kanser ilişkisi özellikle orofarenks kanserlerinde görülür.

Larinks kanserinde HPV'nin rolü araştırılmış olmakla birlikte tütün ve alkol kadar güçlü ve yerleşik bir temel risk faktörü olarak değerlendirilmez.

Gırtlak Kanserinin Belirtileri Nelerdir?

Ses Kısıklığı Özellikle ses tellerinden gelişen glottik kanserlerde erken belirti olabilir.
Yutma Güçlüğü Supraglottik veya daha ileri tümörlerde görülebilir.
Yutarken Ağrı Boğazda ağrı veya yutkunma sırasında rahatsızlık oluşabilir.
Kulak Ağrısı Kulakta hastalık bulunmadığı halde boğaz veya larinksten yansıyan tek taraflı kulak ağrısı görülebilir.
Boyunda Kitle Boyun lenf nodlarına yayılmış hastalıkta ilk belirti olabilir.
Solunum Güçlüğü Hava yolunu daraltan ileri tümörlerde nefes darlığı veya stridor gelişebilir.
Kanlı Tükürük Bazı hastalarda kanlı balgam veya ağızdan kan gelmesi görülebilir.
Kilo Kaybı İleri hastalıkta açıklanamayan kilo kaybı ve iştah azalması görülebilir.

Ses Kısıklığı Ne Zaman Önemlidir?

Ses kısıklığının en sık nedenleri kanser değildir. Üst solunum yolu enfeksiyonları, sesin aşırı kullanılması, ses teli nodülü veya polipi ve çeşitli başka larinks hastalıkları ses değişikliğine neden olabilir.

Ancak ses telleri üzerinde gelişen küçük bir tümör bile ses telinin titreşimini bozarak erken dönemde ses değişikliği oluşturabilir.

Açıklanamayan ses kısıklığı iki hafta içerisinde düzelmiyorsa değerlendirilmesi uygun olur. Özellikle sigara kullanımı, boyunda kitle, yutma problemi, tek taraflı kulak ağrısı veya solunum güçlüğü eşlik ediyorsa KBB muayenesi geciktirilmemelidir.

Gırtlak Kanseri Tanısı Nasıl Konulur?

Şüpheli belirtilerin bulunması doğrudan kanser tanısı anlamına gelmez.

Tanı süreci larinksin görüntülenmesiyle başlar ve şüpheli bir lezyon saptanırsa histopatolojik doğrulamayla devam eder.

Endoskopik Muayene Fleksibl laringoskopiyle ses telleri ve larinksin diğer bölümleri değerlendirilir.
Biyopsi Şüpheli dokudan örnek alınarak patolog tarafından mikroskop altında incelenir.
Evreleme Tümörün larinks içerisindeki ve boyun veya uzak organlardaki yayılımı değerlendirilir.

Fleksibl laringoskopi zor bir işlem midir?

Fleksibl laringoskopi çoğu hastada poliklinik şartlarında uygulanabilen ince bir endoskopik muayenedir.

Endoskop çoğunlukla burundan ilerletilerek boğaz, hipofarinks, gırtlak ve ses telleri doğrudan görüntülenir.

Kesin tanı biyopsiyle mi konulur?

Evet. Kanser tanısının kesinleşmesi için şüpheli dokunun patolojik olarak incelenmesi gerekir.

Biyopsi sıklıkla direkt veya süspansiyon laringoskopisi sırasında alınır. Uygun bazı durumlarda farklı endoskopik biyopsi yöntemleri de kullanılabilir.

Gırtlak Kanserinde BT, MR ve PET/BT Neden İstenir?

Endoskopi tümörün yüzeyini doğrudan değerlendirmeyi sağlar. Görüntüleme ise tümörün daha derin dokulara ve boyun lenf bezlerine yayılımı hakkında ek bilgi verir.

Boyun BT Primer tümörün derinliği, kıkırdaklar ve boyun lenf nodlarının değerlendirilmesinde kullanılabilir.
MR Yumuşak doku yayılımının ayrıntılı değerlendirilmesi gereken hastalarda kullanılabilir.
PET/BT Özellikle daha ileri hastalıkta bölgesel ve uzak yayılımın araştırılması için seçilmiş hastalarda kullanılabilir.
Boyun Ultrasonu Şüpheli boyun lenf nodlarının değerlendirilmesi ve gerektiğinde iğne biyopsisine rehberlik için kullanılabilir.
Her hastaya bütün tetkikler yapılmaz. Görüntüleme yöntemi tümörün yerleşimine, muayene bulgularına ve klinik evreye göre seçilir.

Gırtlak Kanseri Nasıl Tedavi Edilir?

Gırtlak kanserinin tedavisi yalnız “ameliyat” veya yalnız “radyoterapi” şeklinde genellenemez.

Tedavinin seçiminde tümörün glottik, supraglottik veya subglottik olması, T ve N evresi, larinks fonksiyonu, hastanın genel sağlık durumu ve ses-yutma beklentileri birlikte değerlendirilir.

Endoskopik Cerrahi Özellikle uygun erken glottik kanserlerde transoral lazer veya farklı endoskopik rezeksiyonlar uygulanabilir.
Radyoterapi Erken evrede tek başına küratif seçenek olabilir ve uygun hastalarda ses fonksiyonunun korunmasına olanak sağlayabilir.
Kemoradyoterapi Uygun lokal ileri hastalarda larinks koruyucu tedavi seçeneklerinden biridir.
Larinjektomi Tümörün yaygınlığına göre larinksin bir bölümü veya tamamı cerrahi olarak çıkarılabilir.
Günümüzde temel hedef yalnız tümörü tedavi etmek değildir. Onkolojik güvenlikten ödün vermeden mümkün olan hastalarda ses, yutma ve doğal solunum yolunun korunması da tedavi planının önemli parçalarındandır.

Erken Evre Gırtlak Kanseri Nasıl Tedavi Edilir?

Özellikle erken glottik yani ses teli kanserlerinde tedavi seçenekleri arasında radyoterapi ile endoskopik cerrahi önemli yer tutar.

Uygun hastalarda transoral lazer cerrahisiyle tümör çıkarılabilir. Başka hastalarda ise radyoterapi tek başına küratif tedavi olarak kullanılabilir.

Bu nedenle “erken gırtlak kanseri mutlaka ameliyat edilir” veya “mutlaka radyoterapi verilir” şeklinde tek bir kural yoktur.

Tedavi seçilirken tümör kontrolünün yanında ses kalitesi, tedavi süresi, hastanın genel sağlık durumu ve gerektiğinde daha sonraki kurtarma tedavilerinin seçenekleri de dikkate alınır.

İleri Evre Gırtlak Kanseri Nasıl Tedavi Edilir?

Lokal ileri larinks kanserinde cerrahi ve radyoterapi temelli tedavilerin yanında kemoterapi de tedavinin bir parçası olabilir.

Uygun bazı evre III ve IV hastalarda eşzamanlı kemoradyoterapi total larinjektomiden kaçınarak larinksi korumayı hedefleyebilir.

Buna karşılık larinks kıkırdaklarını aşarak çevre dokulara yayılmış, büyük hacimli veya larinksin işlevini belirgin biçimde bozmuş bazı ileri tümörlerde total larinjektomi daha uygun olabilir.

Ameliyat sonrasındaki patoloji sonucuna göre bazı hastalarda radyoterapi veya eşzamanlı kemoradyoterapi eklenebilir.

Gırtlak Kanserinde Boyun Diseksiyonu Neden Yapılır?

Larinks kanseri boyundaki lenf nodlarına yayılabilir. Bu risk tümörün başladığı bölgeye ve evresine göre değişir.

Özellikle supraglottik bölge zengin lenfatik yapıya sahip olduğu için boyun lenf nodlarının değerlendirilmesi önemlidir.

Gerekli hastalarda lenf nodlarının cerrahi olarak çıkarılması amacıyla boyun diseksiyonu uygulanabilir.

Boyun diseksiyonu her gırtlak kanseri hastasında zorunlu değildir. Boyun tedavisi primer tümörün yerleşimi, N evresi ve uygulanacak genel onkolojik tedaviye göre planlanır.

Gırtlağın Tamamı Alınırsa Ne Olur?

Total larinjektomi larinksin tamamının çıkarıldığı ameliyattır.

Bu ameliyat sonrasında soluk borusu ağız ve burundan ayrılarak boyun cildine kalıcı biçimde ağızlaştırılır.

Hasta bundan sonra nefesini boyundaki kalıcı açıklıktan, yani stomadan alır.

Total larinjektomi sonrası hasta eski şekilde ses telleriyle konuşamaz. Ancak bu, kişinin bir daha sözlü iletişim kuramayacağı anlamına gelmez. Farklı ses rehabilitasyonu yöntemleri bulunmaktadır.

Gırtlak Kanseri Ameliyatından Sonra Hasta Konuşabilir mi?

Konuşma üzerindeki etki yapılan ameliyatın genişliğine göre değişir.

Ses tellerini koruyan parsiyel cerrahilerde hasta kendi larinksiyle konuşmaya devam edebilir; ancak ses kalitesinde değişiklik oluşabilir.

Total larinjektomiden sonra ise doğal ses telleriyle ses üretimi mümkün değildir.

Trakeoözofageal Ses Protezi Trakea ile özofagus arasında oluşturulan küçük açıklığa yerleştirilen tek yönlü protez aracılığıyla akciğer havası konuşmada kullanılabilir.
Elektrolarinks Boyun veya ağız çevresine uygulanan elektronik cihazın oluşturduğu ses, ağız hareketleriyle konuşmaya dönüştürülür.
Özofageal Konuşma Özofagusa alınan havanın kontrollü biçimde geri çıkarılmasıyla ses oluşturulmasının öğretildiği yöntemdir.
Ses ve Konuşma Terapisi Uygun rehabilitasyon yöntemini öğrenmek ve günlük iletişimi geliştirmek için konuşma terapisi önemlidir.
Günümüzde trakeoözofageal ponksiyon ve ses protezi, total larinjektomi sonrasında en sık kullanılan ses restorasyon yöntemlerinden biridir. Özofageal konuşmanın her hasta için “en iyi yöntem” olduğu şeklinde genel bir kabul yoktur.

Gırtlak Kanseri Tedavisi Sonrası Kontroller Nasıl Yapılır?

Tedavi tamamlandıktan sonra düzenli takip kanserin tekrarının araştırılması, tedavi yan etkilerinin yönetilmesi ve ses-yutma fonksiyonunun değerlendirilmesi açısından önemlidir.

Kontrol sıklığı kişinin tümörüne, uygulanan tedaviye ve klinik riskine göre değişir.

İlk Yıl Genellikle en yakın takip dönemidir; birçok kılavuz yaklaşık 1–3 aylık kontroller önerir.
İkinci Yıl Kontroller çoğunlukla yaklaşık 2–6 ay aralıklarla planlanabilir.
3–5. Yıllar Klinik duruma göre yaklaşık 4–8 aylık takip aralıkları kullanılabilir.
Beş Yıldan Sonra Uygun hastalarda yıllık kontroller devam edebilir.

Muayenelerde KBB ve endoskopik değerlendirme yapılabilir. Görüntüleme sıklığı ise hastaya göre planlanır; bütün hastalara her kontrolde PET/BT veya tomografi yapılması gerekmez.

Gırtlak Kanserinde Yaşam Süresi Nedir?

Tek bir “gırtlak kanserinde şu kadar yıl yaşanır” cevabı vermek mümkün değildir.

Sağkalımı etkileyen en önemli faktörler arasında kanserin tanı anındaki yaygınlığı, anatomik yerleşimi, lenf nodu tutulumu, uzak metastaz, genel sağlık durumu ve tedaviye yanıt bulunur.

Erken ve larinkste sınırlı kanserlerde sonuçlar ileri evre hastalığa göre belirgin biçimde daha iyidir.

ABD'deki güncel SEER temelli nüfus verilerinde larinks kanseri için 5 yıllık göreceli sağkalım bütün evreler birlikte yaklaşık %62 olarak bildirilmektedir. Hastalık larinkste sınırlıysa bu oran yaklaşık %79 iken bölgesel yayılımda yaklaşık %49 ve uzak yayılımda yaklaşık %35'tir. Bu oranlar bireysel bir hastanın yaşam beklentisini göstermez ve farklı ülkelerde, dönemlerde ve hasta gruplarında değişebilir.

Bu nedenle “erken evre gırtlak kanserinde normal yaşam süresi kesin beklenir” şeklinde garanti veren ifadeler kullanılmamalıdır.

Hangi Belirtilerde KBB Muayenesi Geciktirilmemeli?

Özellikle şu belirtilerin değerlendirilmesi önemlidir:
  • İki hafta içerisinde düzelmeyen açıklanamayan ses kısıklığı,
  • Giderek kötüleşen ses değişikliği,
  • Boyunda kalıcı veya büyüyen kitle,
  • Yutma güçlüğü veya ağrılı yutma,
  • Kulak muayenesi normal olduğu halde devam eden tek taraflı kulak ağrısı,
  • Kanlı tükürük veya kanlı balgam,
  • Açıklanamayan kilo kaybı,
  • Nefes alırken ses çıkması veya giderek artan solunum güçlüğü.
Solunum güçlüğü veya stridor acil bir hava yolu problemi olabilir. Özellikle hızla kötüleşen nefes darlığında rutin randevu beklenmemelidir.

İzmir'de Gırtlak Kanseri Değerlendirmesi Nasıl Yapılır?

İzmir'de gırtlak kanseri veya larinks kanseri açısından değerlendirme gereken hastalarda ilk basamak ayrıntılı KBB muayenesi ve larinksin endoskopik olarak görüntülenmesidir.

Prof. Dr. Raşit Midilli tarafından yapılabilecek değerlendirmede ses telleri, supraglottik ve glottik bölge, ses teli hareketleri ve görülebilen diğer baş-boyun yapıları incelenebilir.

Şüpheli lezyon saptanması halinde biyopsi planlanabilir; patolojik tanının kesinleşmesinden sonra gerekli görüntüleme ve evreleme tetkikleriyle tedavi seçenekleri değerlendirilir.

Gırtlak kanseri tedavisi cerrahi, radyasyon onkolojisi ve gerekli hastalarda medikal onkoloji branşlarının birlikte planlama yaptığı multidisipliner bir süreç olabilir.

Gırtlak Kanserinde Erken Tanı Neden Önemlidir?

Larinks kanserlerinde tedavi seçeneklerini belirleyen temel unsurlardan biri hastalığın tanı anındaki evresidir.

Özellikle ses tellerinden kaynaklanan tümörler erken dönemde ses kısıklığı oluşturabildiğinden bu belirti tanı açısından önemli bir fırsat sağlayabilir.

Erken evrede daha sınırlı cerrahi veya radyoterapi seçenekleri mümkün olabilirken, ilerleyen hastalıkta daha kapsamlı tedavilere gereksinim doğabilir.

Bu nedenle geçmeyen ses değişikliğinin yalnız “üşütme” veya “ses yorgunluğu” olarak değerlendirilmemesi önemlidir.

Uzun süren ses kısıklığı veya larinksle ilgili bir yakınmanız mı var?

Prof. Dr. Raşit Midilli'nin iletişim ve muayene bilgilerine ulaşabilirsiniz.

İletişim →
Bilgilendirme: Bu yazı genel sağlık bilgisi amacıyla hazırlanmıştır. Belirtilerin bulunması kanser tanısı anlamına gelmez ve içerik kişisel muayene, tanı veya tedavi önerisinin yerine geçmez. Gırtlak kanserinde kesin tanı histopatolojik incelemeyle konulur ve tedavi tümörün anatomik yerleşimi, evresi, hastanın genel sağlık durumu ve multidisipliner değerlendirmeye göre planlanır.
RM
i
Tıbbi Bilgilendirme

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi için hekim değerlendirmesi gereklidir.